Career Tech: Η Αυτοματοποίηση της Συμβουλευτικής Καριέρας και ο Ρόλος του Συμβούλου

Η καριέρα βρίσκεται σήμερα στο κύμα της τεχνολογικής εξέλιξης με το ΑΙ. «Career tech» θεωρούμε όλο εκείνο το φάσμα ψηφιακών λύσεων, πλατφορμών και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης που υπόσχονται να αλλάξουν το τοπίο του επαγγελματικού προσανατολισμού, της διαχείρισης καριέρας και της εύρεσης εργασίας. Οι career tech λύσεις υπόσχονται να κάνουν τη διαδικασία της επαγγελματικής καθοδήγησης πιο απλή, γρήγορη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες του καθενός – σε κάνουν να αισθάνεσαι ότι υπάρχει μια εύκολη, προσιτή βοήθεια για εσένα, όποτε τη χρειαστείς.

Τι μας υπόσχεται η αγορά του career tech (και ποιους εξυπηρετεί);

Η παγκόσμια αγορά ψηφιακών πλατφορμών επαγγελματικού προσανατολισμού & career tech ξεπερνά ήδη τα 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια, με προβλέψεις ως και 4 δισ. δολάρια την επόμενη δεκαετία¹. Το εμπορικό ενδιαφέρον είναι τεράστιο, και όχι άδικα: η εργασιακή αβεβαιότητα, οι νέες γενιές που έχουν μεγαλώσει και εκπαιδευτεί με την τεχνολογία, οι ανάγκες για ευέλικτη μάθηση, η κινητικότητα λόγω AI και αυτοματισμού, ωθούν τους επαγγελματίες να αναζητήσουν «έξυπνες» λύσεις για την καριέρα τους. 

Παγκοσμίως, εκατοντάδες εκατομμύρια αναζητούν εργαλεία, ενημέρωση, συμβουλές για να αναπροσανατολιστούν, να βρουν το επόμενο βήμα ή να αποκτήσουν ανταγωνιστικό προφίλ. Η ζήτηση είναι απτή, το κέρδος μετρήσιμο, το πεδίο ιδανικό για κάθε ψηφιακό γίγαντα που θέλει να μεγεθύνει τα data assets του. Google, Microsoft, LinkedIn, μικρότερες startups και ψηφιακοί πάροχοι εργαλείων μπαίνουν αποφασιστικά στον χώρο.

Για παράδειγμα, το Career Dreamer της Google δηλώνει πως στόχος είναι να “εκδημοκρατήσει το career exploration”, να προσφέρει άμεση πληροφόρηση, προτάσεις για εναλλακτικές διαδρομές καριέρας και tailor-made εκπαιδευτικά προγράμματα. Η υπόσχεση μοιάζει γοητευτική, ιδίως για τις νεότερες γενιές, μετανάστες/expats, όσους /ες αναζητούν άμεση αλλαγή καριέρας ή όσους/ες θέλουν να εξερευνήσουν κάτι διαφορετικό.

Τα εργαλεία Career Tech στην πράξη: Ευκαιρίες & Προβλήματα

Ας ρίξουμε μια ματιά στα οφέλη των λύσεων αυτών:  

• Ταχύτητα στο να αναγνωρίζουν δεξιότητες και να τις συνδέουν με επαγγέλματα.  
• Μεγάλος όγκος επικαιροποιημένων δεδομένων που παρουσιάζουν στον χρήστη τις τάσεις της αγοράς για καλύτερες αποφάσεις και στρατηγική καριέρας 
• Ευκολία πρόσβασης από το κινητό ή το σπίτι, χωρίς γεωγραφικούς ή ταξικούς φραγμούς.  
• Αυτονομία για τον χρήστη (δεν χρειάζεσαι ειδικό για να μπεις στην πλατφόρμα και να στήσεις τον λογαριασμό σου και να προχωρήσεις τα βήματα) 

Ας δούμε όμως και τους περιορισμούς των εργαλείων career tech:

• Τυποποίηση και γενικευμένες απαντήσεις:  

Τα περισσότερα εργαλεία δουλεύουν με ερωτηματολόγια (σταθμισμένα άραγε;), κουτάκια και big data μοντέλα που βλέπουν «μοτίβα», όχι ανθρώπινες ιστορίες. Ένας αλγόριθμος θα προτείνει “καλλιτεχνικά επαγγέλματα αν βλέπει ενδιαφέρον για τέχνη” – το ίδιο που θα έκανε δηλαδή και ένας μη εκπαιδευμένος σύμβουλος που έδωσε τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού σε πελάτη. Όμως, το εργαλείο αυτό δεν θα αγγίξει τον εσωτερικό διχασμό ενός υποψηφίου, την πίεση, τον φόβο, το τραύμα.

• Αδυναμία ενσυναίσθησης και αναγνώρισης συναισθηματικών δυσκολιών:  

Ο αλγόριθμος δεν θα καταλάβει το άγχος ή το burnout. Δεν μπαίνει στη θέση του ανθρώπου που διαλύεται ψυχικά, ούτε μπορεί να συνοδεύσει το άτομο με συναισθηματική φροντίδα.

• Πολιτισμικές και κοινωνικές αποχρώσεις:  

Συχνά τα εργαλεία κατασκευάζονται με βάση διεθνή μοτίβα που αγνοούν την πολυπλοκότητα της τοπικής κουλτούρας (όπως, λόγου χάρη, η προτίμηση των Ελλήνων για το δημόσιο ή οι προσδοκίες μεταναστών γονιών).

• Κίνητρα, εσωτερικές αξίες και συγκρούσεις:  

Οι άνθρωποι δεν λειτουργούν με βάση μόνο τις δεξιότητες ή τα φαινομενικά ενδιαφέροντά τους. Οι εσωτερικές συγκρούσεις και τα παλιά βιώματα παίζουν μεγάλο ρόλο και διαμορφώνουν το γιατί και το πώς παίρνουμε επαγγελματικές αποφάσεις. Η επιλογή καριέρας είναι ταυτότητα, όχι μόνο απόφαση.

Το εμπορικό συμφέρον και ο αλγόριθμος ως «σύμβουλος»

Η συμβουλευτική καριέρας, ως πεδίο, επιτρέπει ευκολότερη «τυποποίηση»: ερωτηματολόγια, αξιολογήσεις δεξιοτήτων, αντιστοίχιση επαγγελμάτων, προτάσεις βασισμένες σε μοτίβα αγοράς. Δεν είναι επομένως τυχαίο ότι η αγορά ανέπτυξε τόσο γρήγορα career tech εργαλεία: πρόκειται για αγορά δισεκατομμυρίων με τεράστια data assets, φτηνή αυτοματοποίηση και απρόσωπη καθοδήγηση που μπορεί να διαδοθεί μαζικά. Το career tech είναι ο καλύτερος τρόπος να συγκεντρώνεις δεδομένα, να μετράς outcomes, να πουλάς personalised υπηρεσίες ή διαφημίσεις, και να «κλειδώνεις» χρήστες στην πλατφόρμα σου.

Η επαγγελματική συμβουλευτική σε αντίθεση, απαιτεί χτίσιμο σχέσης, επένδυση σε χρόνο, βαθιά προσοχή, ηθικά διλήμματα, αληθινή φροντίδα. Στοιχεία δηλαδή που δεν μπορούν να διαδοθούν μαζικά, δεν υφίστανται αυτοματισμό, και δεν μπορούν να πουληθούν ως “έτοιμο προϊόν”.

Τι χάνει όποιος μένει μόνο στο εργαλείο;

Καμία τεχνολογία, όσο εξελιγμένη και αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη σύνδεση και την διάδραση με τον άνθρωπο-σύμβουλο. Ο αλγόριθμος δεν αφουγκράζεται τον φόβο, δεν ακούει τα όνειρα που δεν τολμούν να ειπωθούν, δεν συνοδεύει με φροντίδα. Δεν μπορεί να στηρίξει τον ωφελούμενο σε συναισθηματικά ζητήματα, όπως φόβοι, άγχη, αμφιβολίες, πίεση ή τραύματα που συνδέονται με τις επαγγελματικές αποφάσεις, δεν είναι σε θέση να κατανοήσει και να σεβαστεί τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.

Ο ωφελούμενος που πραγματικά θέλει να αλλάξει, να αναπτυχθεί, να κινηθεί με αυθεντικότητα, χρειάζεται το εργαλείο ως βάση, αλλά τον άνθρωπο ως συνοδοιπόρο:  

• Για να εντοπίσει βαθιά εμπόδια,
• Να διαχειριστεί τις εσωτερικές του αντιφάσεις,
• Να λάβει στήριξη σε συναισθηματικό και πολιτισμικό βάθος,
• Να νιώσει ότι η επαγγελματική του επιλογή είναι ελεύθερη και βιώσιμη.

Συμπέρασμα

Οι career tech λύσεις είναι εργαλεία που μπορούν να διευρύνουν το οπτικό σου πεδίο, να πάνε τη συζήτηση ένα βήμα παραπέρα, να σου δώσουν αρχικές κατευθύνσεις και να σου μειώσουν το άγχος της πληροφόρησης. Την αληθινή όμως διαύγεια, και κυρίως τη δύναμη να προχωρήσεις με αυτογνωσία και ανθεκτικότητα, τη γεννά ο διάλογος με έναν σύμβουλο που ξέρει να ακούει σε βάθος και να ενισχύει τις μοναδικές διαδρομές κάθε ατόμου. Στη νέα εποχή της πληροφόρησης, το σημαντικότερο “upgrade” για την καριέρα δεν είναι ψηφιακό, αλλά είναι η σύνδεση, η ανθρωπιά και η σοφία στην πράξη.

1. Business Research Insights, 2023· Market Reports World, 2024 ↩︎